KALKOLİTİK ÇAĞ
KALKOLİTİK ÇAĞ
Karaman çevresinde yapılan araştırmalarda; Canhasan Köyünde yer alan Canhasan I Höyüğünde, Kılbasan yakınlarında yer alan Sısan Höyük’te, İslihisar Köyü içerisinde yer alan İslihisar Höyüğünde, İslihisar Yakınlarında yer alan Keperen Höyüğünde, Bölükyazı Köyü yakınlarında yer alan Koca Höyükte, Kisecik Kasabası yakınlarında yer alan Çoban Ali Höyüğünde, Dinek Köyü yakınlarında yer alan İbrahim Höyükte, Merkez İlçede yer alan Deliçay Höyüğünde, Ayrancı İlçesi Böğecik Köyü sınırları içerisinde Ak Göl ve Kreter Gölü kenarında ve Berendi Köyü Üç Delik Mevkiinde Kalkolitik Çağ yerleşme yerleri tespit edilmiştir.
Çoban Ali Höyüğünde, Deliçay Höyüğünde, Kreter Gölü ve Berendi Köyü Üç Delik Mevkiinde Kalkolitik Çağ’a tarihlendirilen obsidiyenden yapılmış değişik aletler ile Kalkolitik Çag’in karakteristik el yapımı, deve tüyü astarlı, geometrik kırmızı ve insize bezeli çanak çömlek parçaları bulunmuştur.
Bu bölgeler Kalkolitik Çağ adamının yaşamına uygun, avcılık ve toplayıcılık ekonomisinin yanısıra ilkel besin üretimi de yapılabilecek bölgelerdir. Berendi Köyü Üç Delik Mevkii Kalkolitik adamının sürekli oturabileceği bir yer konumunda değildir. Ancak yılın belli mevsimlerinde Kalkolitik Çağ toplulukları Buraya gelmiş, avlanma ve mevsimlik tarım faaliyetlerini gerçekleştirmiş olmalıdır. Ekolojik çevre bu tür faaliyetler için son derece uyumludur.
Bunlardan Canhasan I Höyüğünde kazı yapılmış olup diğer yerleşme yerleri yüzey buluntuları ile tespit edilmiştir.
CANHASAN I HÖYÜĞÜ
Canhasan I Höyüğünde David H. French başkanlığında yapılan kazılarda 1. ve 3. Tabakalar Kalkolitik Çağ’a tarihlendirilmiştir. Bunlardan en üstteki 1. Tabaka Son Kalkolitik, bunun altındaki 2. Tabakanın 2 A evresi 5 alt evresiyle Orta Kalkolitik, 2 B evresi ise 3 alt evresiyle İlk Kalkolitik, 2. Tabakanın altındaki 3. Tabaka da Kalkolitik Çağ yerleşmesinin en eski tabakası olarak tespit edilmiştir.
Canhasan I mimarisinde evler kerpiç kullanılarak, dikdörtgen veya kare odalı olarak inşa edilmiştir. İnşa tekniğinde ağaç destek ve payanda duvarları kullanılmıştır. Her evin kendine ait duvarları vardır. Evlerde duvar ve tabanlar çamur sıva ile sıvanmış, bazılarının üzerleri kırmızı aşı boyası ile boyanmıştır. Evler iki katlıdır. Genellikle bir odadan ibarettir. Evlerde ocaklar bulunmaktadır. Odalara giriş doğrudan tavandan yapılmaktadır. Alt katın tavanı üzerine ikinci bir kat hafif olarak inşa edilmekte, bu ikinci kat tavanın ancak bir kısmını işgal etmektedir.
Kalkolitik Çağ yapı katlarında; 2B evresinde gri veya açık siyah renkli zemin üzerine, kazıma tekniğinde motiflerle bezenmiş, motiflerin içi beyaz kaymak boya ile doldurulmuş, çanak çömlek, açik renk üzerine kirmizi renkte boya ile bezenmiş çanak çömlek ve koyu kahverengi veya koyu kirmizi renkte düz parlatilmiş çanak çömlek bol olarak kullanilmiştir. Bazilarında tutamaç vardır. Sepet kulplu bir örneğe de rastlanmıştır.
2B evresi M.Ö. 4900 yıllarında büyük bir yangınla sona ermiş, höyük terk edilmemiş, burada yaşayanlar tarafından yeniden inşa edilmiştir. Kazı başkanı tarafından 2A evresi olarak adlandırılan bu dönem M. Ö. 4900 - 4300 yıllarına tarih-lendirilmiştir. Bu evrede (2A) çanak çömleğin kalitesinde bir düşüş gözlenmiştir. Çanak çömlekte kazıma tekniği ortadan kalkmıştır. (Temizsoy İ. - Uysal V., Karaman 1987, s.2
Küçük buluntular içinde; kıymetli taşlardan gerdanlık, midye kabuklarından kolyeler, kemikten yapılmış bilezik ve süs eşyaları ile figürinler yer alamaktadır.
Burada yaşayan insanlarin Yakin Dogu ve Mersin Bölgesi ile ilişkileri saptanmıştır. Tarıma ve hayvancılığa dayalı bir ekonomilerinin olduğu bilinmektedir.
Höyük M.Ö. 4300 tarihlerinde terk edilmiş, uzun süre boş kaldiktan sonra Bizans Çaginda yeniden yerleşime sahne olmuştur.
D. H. French’e göre Canhasan I Höyüğünde Neolitik Çağ buluntuları var, fakat bunlar düzensiz parçalar halinde ve insitu olmayan durumda (gerçek yerinde) bulunuyorlar. Onun için Canhasan I’in herhangi bir tabakasını Neolitik Çağ olarak tarihlendirmek olası değil.
Canhasan’dan ele geçen buluntular buluntu konumuna göre (insuti olup olmama) ve sağlamlık derecesine göre birden altıya kadar derecelendirilmiştir.
Birinci grupta yer alan eserler insuti olarak ele geçmiştir ve stratigrafi güvenlidir. Bu durum altıya kadar azalarak devam etmektedir. Altıncı grupta yer alan parçaların kesin durumu belli değildir. Ancak parçalar insitu olarak bulunan parçalara göre değerlendirilerek yerlerine koyulmuşlardir.
Canhasan I stratigrafisinde Erken, Orta, Geç Kalkolitik evreleri vardır. Kalkolitik Çağdan sonra Frig, Hellenistik ve Roma Çağları yoktur. Kalkolitik Çağ yerleşmesinden sonra Bizans Çağı gelmektedir.
Canhasan yayınında yer alan ve birinci grupta değerlendirilen eserler bir yapı içerisinde ve yapının tabanında ele geçmiş olan eserlerdir. 2 A tabakasında çok az insitu buluntu vardır. (French D.H. Canhasan Sites 1, 1998)
Başta da belirtildigi gibi esasen Canhasan Köyünde üç ayrı höyük bulunmaktadır. Bu höyükleri şöyle de tarihlendirmek olanaklıdır: Canhasan III Höyüğü Neolitik Çağ’da, Canhasan I Höyüğü Kalkolitik ve Bizans Çağlarında, Canhasan II Höyüğü de Roma ve Bizans Çağlarında yerleşime sahne olmuştur.
Eğer yazıyı beğendiyseniz ya da ekleyecekleriniz varsa, lütfen yorumunuz yazın veya RSS aboneliği ile yeni yazılardan anında haberdar olun.
Yorumlar
Henüz Yorum Yok.
Yorum Yazın